Койшыбаева Жанылсын Жакыпбековна,
«Шонжы политехникалық колледжі» МКҚК
Директордың кәсіптік оқыту ісі жөніндегі орынбасары
Ұйғыр ауданы. Алматы облысы
Қазіргі кезеңде білім беру жүйесін жаңғырту, оның мазмұнын еңбек нарығының талаптарына сәйкестендіру және бәсекеге қабілетті мамандар даярлау – мемлекеттік маңызы бар стратегиялық міндеттердің бірі болып табылады. Экономиканың қарқынды дамуы, өндірістік технологиялардың жаңаруы және цифрландыру үдерістерінің күшеюі мамандардың кәсіби даярлығына қойылатын талаптарды түбегейлі өзгертуде. Осыған байланысты білім беру ұйымдары тек теориялық білім берумен шектелмей, білім алушылардың нақты өндірістік ортада жұмыс істеу қабілетін қалыптастыруға басымдық беруі қажет. Дәстүрлі оқыту жүйесінде теориялық білім мен практикалық дағдылардың арасында белгілі бір алшақтық сақталып келеді. Нәтижесінде көптеген түлектер еңбек нарығына шыққанда кәсіби қызметке бейімделуде қиындықтарға тап болады. Бұл мәселе жұмыс берушілер тарапынан тәжірибелі, өз ісін меңгерген, өндірістік процестерді түсінетін мамандарға деген сұраныстың артуымен одан әрі өзектене түсуде. Сондықтан білім беру мен өндіріс арасындағы байланысты күшейту – бүгінгі күннің негізгі талаптарының бірі.Осы тұрғыда дуальды оқыту жүйесі тиімді әрі нәтижелі механизм ретінде қарастырылады. Дуальды оқыту – білім беру процесі мен өндірістік тәжірибені қатар ұйымдастыру арқылы білім алушылардың кәсіби құзыреттілігін қалыптастыруға бағытталған жүйе. Бұл тәсіл білім алушыларға оқу барысында теориялық білімін практикада бекітуге, нақты еңбек жағдайымен танысуға және кәсіби ортаға ерте бейімделуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, дуальды оқыту жүйесі жұмыс берушілердің білім беру процесіне белсенді қатысуын қамтамасыз етіп, мамандарды даярлау сапасын арттыруға ықпал етеді.
Қазіргі жаһандану жағдайында еңбек нарығының талаптары қарқынды өзгеріп, жұмыс берушілер тарапынан кәсіби құзыреттілігі жоғары, тәжірибесі бар және өндірістік ортаға тез бейімделе алатын мамандарға сұраныс артып отыр. Дәстүрлі білім беру жүйесінде теориялық дайындық басым болғанымен, түлектердің нақты өндірістік дағдыларының жеткіліксіздігі олардың жұмысқа орналасу мүмкіндіктерін төмендететіні байқалады. Осыған байланысты білім беру мен өндіріс арасындағы алшақтықты қысқарту бүгінгі күннің өзекті мәселелерінің бірі болып табылады.
Осы тұрғыда дуальды оқыту жүйесін енгізу ерекше маңызға ие. Бұл жүйе білім алушылардың оқу процесін өндірістік практикамен ұштастыруға мүмкіндік беріп, олардың теориялық білімдерін нақты жұмыс жағдайында бекітуіне жағдай жасайды. Нәтижесінде білім алушылар оқу барысында-ақ кәсіби тәжірибе жинақтап, еңбек нарығының нақты талаптарына бейімделеді.
Кәсіпорындардың оқу бағдарламаларын әзірлеуге, өндірістік практиканы ұйымдастыруға және білім алушылардың құзыреттіліктерін бағалауға қатысуы түлектердің даярлық деңгейін арттыруға ықпал етеді. Бұл өз кезегінде жұмыс берушілердің кадрларға деген қажеттілігін тиімді қанағаттандыруға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар, дуальды оқыту жүйесі білім алушылардың кәсіби бағдарын ерте кезеңде анықтауға, олардың еңбекке деген жауапкершілігін, өндірістік мәдениетін және кәсіби бейімделу қабілетін дамытуға жағдай жасайды. Бұл факторлар түлектердің жұмысқа орналасу деңгейін арттырып қана қоймай, олардың еңбек нарығында ұзақ мерзімді тұрақтылығын қамтамасыз етеді.